بررسی پتانسیل جریانات پر انرژی بستر در نواحی عمیق خلیج فارس

کد مقاله : 1114-CONF

نویسندگان

صدیقه امجدی * دانشگاه خوارزمی

چکیده مقاله

خلیج فارس به عنوان یک حوضه نیمه‌بسته با شرایط هیدروگرافی ویژه، تحت تأثیر تغییرات دما، شوری و گرادیان‌های چگالی قرار دارد که می‌توانند دینامیک جریان‌ها و فرایندهای رسوبی بستر را کنترل کنند. در این پژوهش، پتانسیل جریانات پرانرژی نزدیک بستر در نواحی عمیق خلیج فارس و نقش آن‌ها در تحرک رسوبات دانه‌درشت بررسی شده است. بدین منظور، ۶۶ نمونه رسوب سطحی جمع‌آوری‌شده طی گشت تحقیقاتی PG‑GOOS مورد بررسی رسوب‌شناسی قرار گرفت. به منظور ارزیابی شرایط هیدرودینامیکی، از داده‌های اقیانوس‌شناسی سامانه Copernicus Marine Service شامل سرعت جریان، دما و شوری استفاده شده است و با بهره‌گیری از یک مدل عددی توسعه‌یافته در محیط پایتون، پروفیل تحرک رسوب در امتداد یک ترانسکت عمقی شبیه‌سازی گردید. در این مدل، سرعت مؤثر نزدیک بستر به عنوان ترکیبی از جریان‌های زمینه‌ای حوضه‌ای و مؤلفه‌های کشندی در نظر گرفته شده و با استفاده از پارامتر شیلدز و لحاظ کردن چگالی مؤثر رسوب و اثرات چسبندگی نمک و مواد آلی، آستانه بحرانی حرکت رسوبات برآورد گردید. نتایج نشان می‌دهد که در بخشی از بازه عمقی، سرعت مؤثر جریان از آستانه بحرانی حرکت ماسه‌های درشت فراتر می‌رود و یک پهنه دینامیکی فعال در نزدیکی بستر ایجاد می‌کند که در آن فرایندهای فرسایش، انتقال و تمرکز رسوبات دانه‌درشت رخ می‌دهد. هم‌خوانی این نتایج با مشاهدات رسوب‌شناسی، به‌ویژه حضور ذرات کربناته درشت‌دانه نابرجا و اائیدی، نشان می‌دهد که برهم‌کنش جریان‌های زمینه‌ای، کشندی و گرادیان‌های چگالی می‌تواند در ایجاد و تمرکز رسوبات دانه‌درشت در بخش‌هایی از حوضه نقش مؤثری داشته باشد. این مطالعه اهمیت در نظر گرفتن دینامیک ترکیبی جریان‌ها را در تفسیر فرایندهای رسوبی و ارزیابی پتانسیل جریانات پرانرژی بستر در نواحی عمیق خلیج فارس نشان می‌دهد.

کلیدواژه ها

خلیج فارس، مدل‌سازی عددی در پایتون، جریان‌های نزدیک بستر ، پارامتر شیلدز ، تحرک رسوب

وضعیت: پذیرفته شده برای ارائه شفاهی