بررسی تنش و کرنش در البرز مرکزی با استفاده از سازوکار کانونی زمین لرزه ها
کد مقاله : 1109-CONF
نویسندگان
شاهرخ پوربیرانوند *1، امیرحسین غلامزاده2
1پژوهشگاه بین المللی زلزله شناسی و مهندسی زلزله
2دانشگاه پلی تکنیک میلان
چکیده مقاله
البرز مرکزی به عنوان یکی از مناطق لرزه‌خیز فعال ایران، نقش مهمی در جذب-کوتاه شدگی قاره‌ای بین صفحات عربی و اوراسیا دارد. مطالعه حاضر با هدف تعیین راستاهای اصلی تنش، رژیم تکتونیکی و آهنگ کرنش لرزه‌ای به منظور بهبود مدل‌سازی خطر لرزه‌ای و حمایت از توسعه پایدار در شمال ایران، تنش و کرنش تکتونیکی در این منطقه را با استفاده از سازوکار کانونی زمین‌لرزه‌ها بررسی می‌کند،. بیش از ۴۵۰ سازوکار کانونی مربوط به زمین‌لرزه‌هایی با بزرگای Mw≥۴ در بازه زمانی ۱۹۹۰ تا ۲۰۲۵ از منابع معتبر (مانند GCMT، ISC و مؤسسه ژئوفیزیک دانشگاه تهران) جمع‌آوری شد. وارون‌سازی تانسور تنش و محاسبه آهنگ کرنش از تانسورهای گشتاور لرزه‌ای انجام گرفت و نتایج با داده‌های GPS مقایسه گردید. محور اصلی تنش فشاری (σ۱) با راستاهایی متفاوت در منطقه با رژیم فشاری-برشی (transpressional) شناسایی شد. آهنگ کرنش لرزه‌ای متوسط با تغییراتی در حدود ۱۵ نانوسترین در سال محاسبه گردید که بخش عمده‌ای از کوتاه شدگی منطقه را توضیح می‌دهد و با داده‌های ژئودتیک همخوانی بالایی نشان داد. نتایج حاکی از وجود رژیم تنش فشاری-برشی غالب در البرز مرکزی است که با حرکت شمال‌غربی صفحه عربی سازگار می‌باشد. این پژوهش بر کاربرد سازوکار کانونی در تعیین پارامترهای تکتونیکی تأکید کرده و به مدیریت بهتر خطر بلایای طبیعی و توسعه پایدار در مناطق پرجمعیت کمک می‌نماید.
کلیدواژه ها
تنش تکتونیکی، کرنش لرزه‌ای، سازوکار کانونی، البرز مرکزی، وارون‌سازی تنش
وضعیت: پذیرفته شده برای ارائه شفاهی