| ارتباط زایشی کانسارهای هماتیت جنوب کشور و گنبدهای نمکی |
| کد مقاله : 1101-CONF |
| نویسندگان |
|
امیر تقوی * سازمان زمینشناسی و اکتشافات معدنی کشور |
| چکیده مقاله |
| کانسارهای هماتیت جنوب ایران بهعنوان یکی از شاخصترین رخدادهای کانهزایی آهن در کشور، از نظر منشأ و فرآیندهای تشکیل همواره محل بحث بودهاند و شناخت دقیق آنها نقش مهمی در ارائه مدلهای اکتشافی و توسعه پایدار منابع معدنی دارد. در این پژوهش با هدف تبیین ویژگیهای زمینشناسی، کانیشناسی و ژئوشیمیایی و ارائه مدل ژنتیکی، چهار کانسار شاخص در حاشیه گنبدهای نمکی مورد بررسی قرار گرفت. بدین منظور از تلفیق مطالعات دورسنجی برای تفکیک واحدهای سنگی و تعیین گستره گنبدهای نمکی، بررسیهای صحرایی و نمونهبرداری هدفمند، مطالعات پتروگرافی مقاطع نازک و صیقلی، آنالیز فازی به روش XRD، اندازهگیری عناصر اصلی و فرعی با XRF و ICP-OES و همچنین بررسیهای ریزساختاری و آنالیز شیمیایی نقطهای با SEM استفاده شد. نتایج کانهنگاری نشاندهنده بافتهای برشی، رگچهای، جانشینی و پرشدگی فضای خالی توسط هماتیت، همراهی مگنتیت، گوتیت و اکسیدهای منگنز و حضور کانیهای فرعی نظیر باریت، فلوریت، آپاتیت و مونازیت است. دادههای ژئوشیمیایی 11 نمونه کانسنگ، تغییرات Fe₂O₃ بین 32 تا 90 درصد با میانگین حدود 65 درصد و SiO₂ بین 2 تا 22 درصد با میانگین حدود 10 درصد را نشان میدهد و مقادیر میانگین Ti و V بهترتیب حدود 960 و 270 گرم در تن بهدست آمد که بیانگر تمرکز بیشتر تیتانیوم و همبستگی منفی این دو عنصر است. شواهد صحرایی و آزمایشگاهی نشان میدهد که تمرکز کانهزایی بهشدت تحت کنترل ساختارهای گسلی و زونهای خردشده در سنگهای کربناته دولومیتی بوده و دگرسانی سیلیسیشدن و اکسید آهن بهصورت هالهای در اطراف تودههای پرعیار توسعه یافته است. مقادیر پایین سیلیس نسبت به کانسارهای آهن نواری، حضور آثار چشمههای آبگرم و بافتهای حاصل از جانشینی و رشد در فضای خالی، نقش سیالات گرمابی کمدما و شورابهای را در تشکیل کانسنگ تأیید میکند. بر این اساس، گنبدهای نمکی با ایجاد سیستمهای همرفت حرارتی و مسیرهای مناسب برای صعود سیالات، زمینه انتقال، انحلال و تهنشینی آهن را فراهم کردهاند و کانهزایی عمدتاً در حاشیه این ساختارها و در زمان نئوژن تا پلیوسن رخ داده است. در مجموع، کانسارهای هماتیت مورد مطالعه حاصل فعالیت سامانههای گرمابی وابسته به گنبدهای نمکی بوده و شناخت این الگو میتواند مبنای مناسبی برای اکتشاف ذخایر مشابه در جنوب ایران فراهم سازد. |
| کلیدواژه ها |
| گنبد نمکی، هماتیت، سیالات گرمابی، جانشینی، ژئوشیمی |
| وضعیت: پذیرفته شده برای ارائه شفاهی |