پایش و ارزیابی شاخص‌های آلودگی خاک‌های کشاورزی پیرامون شهرک صنعتی فاز یک ارومیه با رویکرد توسعه پایدار

کد مقاله : 1079-CONF

نویسندگان

زهرا گل محمداوغلی * دانشگاه ارومیه

چکیده مقاله

زمینه و هدف: خاک‌های کشاورزی مجاور شهرک‌های صنعتی به دلیل مجاورت با منابع آلاینده، در معرض تجمع فلزات بالقوه سمّی قرار دارند که می‌تواند کیفیت محیط‌زیست و سلامت انسان را تهدید کند. این پژوهش با هدف ارزیابی وضعیت زیست‌ محیطی خاک‌های کشاورزی اطراف شهرک صنعتی فاز یک ارومیه و بررسی میزان آلودگی فلزات سنگین در چارچوب توسعه پایدار انجام شد. روش بررسی: در این تحقیق 15 نمونه خاک سطحی از اطراف شهرک صنعتی برداشت شد. پس از آماده‌سازی نمونه‌ها، غلظت عناصر با دستگاه ICP-MS اندازه‌گیری گردید. به منظور تعیین شدت آلودگی، شاخص‌های CF, Igeo, EF, PLI و RI محاسبه و همچنین ریسک غیرسرطان‌زایی و سرطان‌زایی برای گروه‌های سنی مختلف ارزیابی گردید. یافته‌ها: نتایج نشان داد میانگین غلظت برخی عناصر از مقادیر زمینه جهانی فراتر رفته است. بر اساس شاخص‌های آلودگی (Cf، Igeo و EF)، عناصر As ،Cr ،V ،Al ،Co ،Ni و Fe دارای درجات مختلفی از آلودگی بوده و بیشترین میزان آلودگی به ترتیب مربوط به آهن و وانادیوم است. ارزیابی ریسک سلامت انسانی نشان داد که مقادیر HQ و HI برای تمامی عناصر در هر دو گروه کودکان و بزرگسالان کمتر از حد مجاز (HQ<1) بوده و بیانگر عدم وجود ریسک غیرسرطان‌زا قابل توجه است. با این حال، نتایج ریسک سرطان‌زایی (TCR) نشان می‌دهد که عناصر As ،Cr و Ni دارای بیشترین سهم در ریسک سرطان‌زا بوده و مقادیر آن‌ها در محدوده قابل‌قبول تا نزدیک به حد بالای مجاز قرار دارد. سایر عناصر دارای ریسک سرطان‌زایی ناچیز بوده و تهدید جدی برای سلامت انسانی ایجاد نمی‌کنند. نتیجه‌گیری کلی: به طور کلی، خاک‌های کشاورزی اطراف شهرک صنعتی فاز یک ارومیه متأثر از ترکیبی از عوامل زمین‌زاد و فعالیت‌های صنعتی هستند. هرچند شدت آلودگی در اغلب شاخص‌ها در محدوده کم تا متوسط قرار دارد، استمرار پایش و مدیریت اصولی پسماندهای صنعتی برای حفظ کیفیت خاک و تحقق توسعه پایدار در منطقه ضروری است. واژه‌های کلیدی: آلودگی، خاک، فلزات، صنعت، پایداری

کلیدواژه ها

آلودگی، خاک، فلزات، صنعت، پایداری

وضعیت: پذیرفته شده برای ارسال فایل های ارائه پوستر