| تحلیل روند تغییرات دمای سطح زمین و درحوضه آبریز مرزی شرق ایران با استفاده از سنجش از دور |
| کد مقاله : 1058-CONF |
| نویسندگان |
|
نسیم عباسی هرفته *، ایمان روستا، الهام علی محمدی دانشگاه یزد |
| چکیده مقاله |
| دمای سطح زمین (LST) یکی از مهمترین شاخصهای محیطی است که نقش کلیدی در فرآیندهای اقلیمی، هیدرولوژیکی و زیستمحیطی دارد. حوضه آبریز مرزی شرق ایران شامل استانهای خراسان جنوبی و سیستان و بلوچستان، باوجود وسعت قابل توجه (حدود یکپنجم مساحت کشور) و مواجهه با چالشهای محیطی نظیر کمآبی، طوفانهای گردوغبار، دمای بسیار بالا در تابستان و سرمای شدید در زمستان، کمتر مورد مطالعه قرار گرفته است. این پژوهش با هدف تحلیل جامع الگوهای مکانی-زمانی دمای سطح زمین حوضه آبریز مرزی شرق ایران در طی دوره ۲۴ ساله (۲۰۰۱-۲۰۲۴) انجام شد. برای این منظور، از دادههای سنجنده MODIS و تصاویر لندست استفاده گردید و تحلیلها در سه مقیاس ماهانه، فصلی و سالانه با بهکارگیری روشهای تحلیل فضایی و آماری صورت پذیرفت. نتایج پژوهش وجود یک الگوی مکانی پایدار را نشان میدهد که در آن ارتفاعات شمالی و مرکزی (۳۲ تا ۳۴ درجه شمالی) همواره خنکترین و مناطق پست جنوبی و شرقی (۲۸ تا ۳۰ درجه شمالی) گرمترین نقاط حوضه محسوب میشوند. این الگو بیانگر نقش تعیینکننده توپوگرافی و ارتفاع در توزیع دمای سطح منطقه است. تحلیل فصلی، دامنه تغییرات بسیار شدید دما (بیش از ۵۰ درجه سانتیگراد) بین زمستان و تابستان را آشکار ساخت که نشاندهنده اقلیم قارهای و خشک منطقه است. بررسی تغییرات بینسالانه، علاوه بر نوسانات کوتاهمدت (با سالهای گرم مانند ۲۰۱۰، ۲۰۱۶ و ۲۰۱۸ و سالهای خنک مانند ۲۰۰۱، ۲۰۰۴ و ۲۰۱۲)، یک روند افزایشی تدریجی اما محسوس در دمای سطح زمین طی ۲۴ سال گذشته را نمایان ساخت. این روند گرمایشی به صورت گسترش مناطق با دمای بالای ۴۰ درجه و عقبنشینی مناطق با دمای زیر صفر در ارتفاعات مشهود است. یافتههای این پژوهش ضمن تأکید بر قابلیت بالای دادههای سنجش از دور در پایش دمای سطح زمین، میتواند برای برنامهریزیهای مدیریت منابع آب، کشاورزی، مقابله با بیابانزایی و سازگاری با تغییرات اقلیمی در منطقه مرزی شرق ایران مورد استفاده قرار گیرد. |
| کلیدواژه ها |
| دمای سطح زمین (LST)، سنجش از دور، تغییرات اقلیمی، حوضه آبریز حاشیه شرقی ایران،MODIS. |
| وضعیت: پذیرفته شده برای ارسال فایل های ارائه پوستر |