بازسازی تغییرات دیرینه محیطی هولوسن پسین در حوضه هامون هیرمند (سیستان) بر پایه شواهد ژئوشیمیایی و زیست‌نشانگرها
کد مقاله : 1051-CONF
نویسندگان
Alireza Vaezi *1، Amira ElBarmelgy2، Joyanto Routh3
1پژوهشکده علوم زمین، سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور
2دانشگاه لینشوپینگ سوئد
3Linköping University
چکیده مقاله
این پژوهش با هدف بازسازی تغییرات دیرینه‌محیطی حوضه سیستان در شرق ایران طی بازه ۳۰۰۰ تا ۷۰۰ سال پیش از حاضر انجام شده است. برای نیل به این هدف، یک مغزه رسوبی از دریاچه هامون هیرمند برداشت شد و با به‌کارگیری طیفی از تحلیل‌های ژئوشیمیایی و زیست‌نشانگرها، یک رکورد چندعاملی از تحولات اقلیمی منطقه ایجاد گردید. روش‌های تحلیلی شامل پراش و فلورسانس پرتو ایکس (XRD و XRF)، آنالیز اندازه ذرات، اندازه‌گیری کربن آلی کل(TOC)، نسبت کربن به نیتروژن(C/N)، آنالیز ایزوتوپ پایدار کربن (δ¹³C) و استخراج لیگنین بوده است. در بازه زمانی 3040 تا 2430 سال پیش از حاضر، افزایش قابل توجه مقادیر K/Ti در کنار مقادیر نسبتا پایین‏تر نسبت‌های Si/Ti،Si/K و Zr/Ti و کاهش قابل توجه مقادیر C/N و افزایش قابل توجه نسبت λ8 به کربن آلی (λ8/OC) در این بازه زمانی نشانگر شرایط مرطوب، افزایش سهم پوشش گیاهی آبزی و شرایط مناسب‏تر حفظ مواد آلی است. نتایج نشانگر توالی شرایط نیمه خشک و خشک بدون افزایش قابل توجه گرد و غبار در بازه زمانی 2430 تا 2050 سال پیش از حاضر در منطقه مورد مطالعه می‏باشند. کاهش قابل توجه K/Ti در کنار کاهش نسبی مقادیر δ13COM در این واحد نسبت به واحد مرطوب پیشین نشان‌دهنده کاهش هوازدگی شیمیایی و شرایط خشک‌تر است. منطقه مورد مطالعه در بازه زمانی 2050 تا 1400 سال پیش از حاضر ، توالی شرایط مرطوب و نیمه مرطوب را تجربه نموده است. شرایط اقلیمی بسیار مرطوب در منطقه مورد مطالعه در نیمه اول این واحد بین 2100 تا 1700 سال پیش از حاضر، بر اساس مقادیر بسیار بالای K/Ti و مقادیر بسیار پایین Si/K و مقادیر نسبتا کم Si/Ti و Zr/Tiاستنباط می‏گردد. در بازه زمانی 1400 تا 1000 سال پیش از حاضر توالی شرایط خشک و نیمه خشک بر منطقه مورد مطالعه حاکم بوده است. مقادیر بالاتر Zr/Ti و مقادیر کمتر K/Ti و مقادیر منفی‏تر δ13COM نمایانگر اقلیم بسیار خشک و غبارآلود می‏باشد. توالی شرایط نیمه مرطوب و مرطوب بین 1000 تا 690 سال پیش از حاضر در منطقه مورد مطالعه، همزمان با دوران گرمایشی قرون وسطی ثبت گردیده است.
کلیدواژه ها
اقلیم، آب‌و‌هوای دیرینه، شرق ایران، چندعاملی، مغزه رسوبی
وضعیت: پذیرفته شده برای ارائه شفاهی