منشأیابی و سنجش کمی آلودگی عناصر اصلی و کمیاب در رسوبات سطحی کرانه‌های ساحلی رضوانشهر
کد مقاله : 1050-CONF
نویسندگان
Alireza Vaezi *1، Shahrzad Parsinejad2
1پژوهشکده علوم زمین، سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور
2سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور
چکیده مقاله
مطالعات زیست محیطی در کرانه‏های ساحلی استان گیلان عمدتا جامع نبوده و فقط درک محدودی از توزیع فضایی، میزان غنی شدگی و تجمع عناصر اصلی و کمیاب ارائه می‌دهند. در این راستا پژوهش حاضر، تجزیه و تحلیل جامعی از تغییرات ژئوشیمیایی، منشا و ارزیابی خطر زیست محیطی و اکولوژیکی عناصر اصلی و کمیاب در منطقه رضوانشهر ارائه شده است. در همین راستا 54 نمونه رسوب سطحی از برگه رضوانشهر واقع در کرانه‌های ساحلی استان گیلان با استفاده از دستگاه نمونه بردار رسوب بستر (Grab) و بیلچه برداشت شد. پس از انجام مشاهدات صحرایی و نمونه برداری، غلظت عناصر اصلی و کمیاب (As,Ba,Be,Co,Cr,Cu,Fe,Mn,Ni,V,Zn) در رسوبات در آزمایشگاه‏های سازمان زمین شناسی کشور به وسیله طیف‌سنجی پلاسمای جفت‌شده القایی ICP-OESتعیین گردید. جهت تعیین غلظت آرسنیک روش آنالیز با دستگاه طیف‌سنج فلورسانس اتمی AFS استفاده گردید. سپس کمّی سازی شدت آلودگی در رسوبات با استفاده از شاخص‏‏های عامل غنی شدگی (EF)، درجه آلودگی اصلاح شده (mCd) و شاخص پتانسیل خطر اکولوژیکی (RI) صورت گرفت.
نتایج بررسی آماری تغییرات عناصر اصلی و کمیاب در نقشه‌های کرانه‌های ساحلی استان گیلان با مقیاس 1:50000 نشان داد که بر اساس عامل غنی شدگی، عنصر آرسنیک در برگه‏ رضوانشهر (8/9) سطح غنی شدگی قابل توجه (Significant) را نشان داد. عامل غنی شدگی مس در رده بدون غنی شدگی تا غنی شدگی کم می‏باشد. عامل غنی شدگی برای عنصر سرب در رده بدون غنی شدگی تا غنی شدگی کم قرار گرفت. براساس نتایج بدست آمده در برگه رضوانشهر میانگین درجه آلودگی اصلاح شده (mCd) با مقدار 9/1 در رده آلودگی پایین (Low) قرار گرفت. میانگین کلی شاخص پتانسیل خطر اکولوژیکی (RI) در تمام ایستگاه‏‏های نمونه برداری در برگه رضوانشهر 138 می‌باشد که نشان دهنده سطح کم (Low) خطر اکولوژیکی است. آرسنیک بیشترین اثر را در شاخص پتانسیل خطر اکولوژیکی داشت که 68% از عدد کل شاخص را تشکیل داد. بریلیوم عنصر تاثیر گذار بعدی با سهم 11% در تشکیل شاخص پتانسیل خطر اکولوژیکی است.
کلیدواژه ها
آلودگی رسوب، خطر اکولوژیک، رضوانشهر، عناصر کمیاب، ژئوشیمی
وضعیت: پذیرفته شده برای ارائه شفاهی